Iguazu en Rio De Janeiro

Iguazu

Iguazu is vooral bekend van zijn watervallen en euhm... watervallen. En het moet gezegd worden, je kan er toch niet niet passeren als je er in de buurt bent. Wij dus ook naar Foz De Iguazu, via de stad Campo Grande. In 'Campo Granch' zoals de Brazilianen dat hier uitspreken, lunchen we met onze gids Stefan uit de Pantanal in een gezellig hipsterbarretje en worden we nog uitgenodigd in zijn woonst. Stefan is geboren in Brazilië, opgegroeid in Verenigd Koningijk, afgestudeerd als econoom en een kleine tien jaar geleden teruggekeerd naar Brazilië voor zijn eerste 'liefde', de natuur. Heel sympathieke, rustige, begripvolle persoon; pracht van een gids.

In Foz slapen we voor het eerst in een iets minder hostel. De eigenaars lijken op verschillende manieren wat bij te klussen. Een limousineverhuur, pizzalevering en dus ook een hostel (met papieren muren). De verbale ruzie van onze Braziliaanse buren lijkt op een seizoensfinale van thuis. Gelukkig is de vrouw des huize heel vriendelijk en behulpzaam.

En kijk, er is nog wat anders te doen in Iguazu. De Itaipudam! Een van de nieuwe moderne wereldwonderen volgens de American Society of Civil Engineers. Een samenwerkingsproject tussen Brazilië en Paraguay, geopend in 1984. De tweede grootste dam ter wereld: 8km lang, 196m hoog, 170 keer het volume beton van het maracaña stadium, 300 keer het volume staal van de eifeltoren, een wateroverloopcapaciteit van 6200 m³/s (6,200,000 liter per seconde) en een geïnstalleerd vermogen van 14 GW verdeeld over 20 generatoren. Die genereren op een jaar tijd een kleine 90 TWh (terrawattuur) . Ter vergelijking: België verbruikte in 2010 88 TWh. Deze dam zou dus geheel België van (groene) elektriciteit kunnen voorzien ofwel een 35 miljoen gezinnen. Wat we nog het meest indrukwekkend vinden: Het gemiddelde debiet van de Iguazu watervallen heeft slechts de capaciteit om twee van de 20 turbines te doen draaien. Groots in alle opzichten. Zeer aan te raden om eens een kijkje te gaan nemen, zeker ook omdat je de binnenzijde kan bezichtigen.

Weeral Maarten...

Na het bezoek aan de dam, nemen we in de namiddag de bus richting de Braziliaanse kant van de watervallen. Het nationaal park heeft een groot attractieparkgehalte, maar dat kan ook moeilijk anders met zoveel toeristen. We toeristen gedwee mee en kunnen foto's blijven nemen. Door de hevige regenval van de voorbije dagen zijn de watervallen aangezwollen. Het water ziet bruin door al het sediment dat meegesleurd wordt door de kracht van de rivier. Dichtbij de watervallen komen, staat gelijk aan doornat worden. Gelukkig is het tropisch warm...

De 'rand' van de watervallen is 2,7 km lang en de vele eilanden verdelen het water in ongeveer 150 tot 300 aparte watervallen. de hoogte varieert tussen 60 en 82 meter. De tweede dag begeven we ons naar de Argentijnse kant. Ook hier weer een pretpark gevoel, maar de natuur is overweldigend en zorgt voor rust. De Argentijnse zijde is uitgebreider en we sjokkelen van de ene waterval naar de andere. Op het einde van de dag nemen we een treintje richting 'Garganta Del Diablo', 'De keel van de duivel.' Het spectaculairste gedeelte van de waterval. Een U vormige waterval van 700 meter lengte en 150 meter breedte. Het water stort zich hier in de eeuwige mist die veroorzaakt wordt door het opspattende water. Een half uur kijken we met verstomming naar al dat natuurgeweld en vertrekken erna naar Rio.

nog altijd geen ruzie...

 

Rio De Janeiro

De laatste 3,5 dagen brengen we door in Rio. Iguazu - Rio is wederom een kleine 1500km, maar we geraken er dankzij een luxe bus, inclusief wifi. 

Aangezien 3,5 dag niet erg veel is, beslissen we maar uit gemakzucht de toeristische bezienswaardigheden te bekijken. Onze uitvalsbasis is een appartement van de Braziliaanse Lysia in de wijk Botafogo. Wederom via Airbnb geboekt en wederom valt het heel erg mee. Fijne kamer, ruime keuken en living. Spijtig dat Lysia een week in Sao Paulo werkt, maar daarentegen ook fijn dat we een heel appartement voor onszelf hebben. 

Eerste stop: Maracaña stadium. Tegenvaller, het is gesloten. Natuurlijk nergens aangegeven op de website of aan het stadium zelf. We vloeken wat, we smijten er even alles uit wat ons stoort aan Brazilië en nemen met een opgelucht hart terug de metro richting Botafogo. We eten iets en kruipen ons beddebakje in.

Volgende dag, tweede stop: Christo Redentor ofwel Christus de Verlosser. De meeste toeristen nemen een treintje naar de 710m hoge top om het 30 meter grote standbeeld te aanschouwen.We kwamen echter via internet te weten dat Christus ook te voet te bereiken valt en kiezen deze pelgrimstocht. 1,5 uur in de tropische hitte, stijl omhoog, langs een geitenpadje. Afzien, maar prachtig. Boven ontvangt Christus ons met open armen, samen met een 200 andere toeristen. Zoals zo vaak is de weg naar het doel mooier dan het doel zelf. "Bezit is het einde van de begeerte..." Daarenboven moeten we, door geld gebrek, kiezen tussen cocktails of een comfortabele afdaling met het treintje. De keuze is snel gemaakt. Cocktails! 

Derde stop: Suikerbroodberg. Een tweede niet te missen attractie volgens alle reisgidsen. Kabelift naar boven, enkele foto's van het uitzicht, een biertje op het terras en daarna terug richting stad. Suikerbroodberg: check.

's Avonds vullen we de rest van onze tijd met het bezoeken van de 'Escadaria Selarón' gemaakt door de gelijknamige 'artiest' Jorge Selarón. Een schilder uit Chili die zich in de jaren '80 settelt in de verbindingsstraat tussen de wijk Lapa en de  hoger gelegen wijk Santa Teresa. De verloederde straat waarin hij woont, zette hem in 1990 aan tot het herstellen van de straattrappen met tegels. Wat eerst een noodzaak leek om normaal te wonen, werd zijn levenswerk. Via sympathisanten raakten tegels van over de hele wereld in Rio. Zo werd een banale straat door één man verheven tot 'museum' en toeristische attractie. Jorge werd in 2013 dood teruggevonden op zijn eigen trappen. 

Vijfde stop: Niteroi. We nemen de ferry samen met werkend Brazilië naar de overkant van de baai. Waarom? Oscar Niemeyer ontwierp hier nog een theatergebouw langs het water. Moest ik toch even gezien hebben. Romantische plek en mooie gebouwen. Gehuld in witte spotlights waakt Christus de Verlosser in de verte over de metropool Rio, zoals de haan op de kerktoren waakt over zijn kempische dorp (boeregat.)

Zesde stop: de favela's. De sloppenwijken gebouwd op de heuvels van Rio spreekt voor iedereen tot de verbeelding. Enerzijds schrikt het af door de wilde drugsverhalen, anderzijds heeft het een zekere aantrekkingskracht aangezien ze allom aanwezig zijn en omdat het van ver best een idyllisch beeld geeft bij zonsondergang. We hebben geen zin om met 15 andere toeristen in een jeep geduwd te worden, om dan vervolgens met deze jeep de favela's te doorkruisen alsof we in Afrika op safari zijn. Via via komen we terecht bij Isabell. Een privé gids die al enkele jaren in de gepacificeerde favela 'Cantagalo' woont. Met haar trekken we 4 uur lang te voet Cantagalo door. We dwalen door de steegjes en komen erg veel te weten over de levenswijze in (deze specifieke) favela's, over Brazilië in het algemeen, over zijn corrupte politiek en over de dualiteit tussen arm en rijk. De favela en zijn steegjes staan bijvoorbeeld amper op de kaart, de inwoners hebben er geen officieel adres. Ze zijn echter wel bijna allemaal officiële Braziliaanse burgers met een identiteitskaart. De gepacificeerde favela's in Rio zijn ook niet meer voor arme mensen, Het zijn de werkende lagere middenklasse die op de heuvels van Copacabana en Ipanema wonen. Het zijn veelal de favela inwoners die de hotelkamers van de toeristen poetsen of die nanny zijn van de kinderen van rijke ouders uit Copacabana. Toch zit de angst bij de 'rijke' Brazilianen er dik in als men over favela's spreekt. Hoe meer we te weten kwamen tijdens onze wandeling, hoe duidelijker het werd dat het een heel erg complex verhaal is, in een heel erg complex land.

arm en rijk

Laatste stop: Al enkele dagen neurieden we het liedje over 'the girl from Ipanema... aanstekelijke melodie en wij dus benieuwd naar wat er zo bijzonder was aan dat strand in de wijk 'Ipanema', buiten de befaamde vrouw die vroeger dagelijks de kroeg passeerde. Ook het lied over Copacabana dwarelde vaak in onze hoofden, benieuwd wat Lola daar zo speciaal vond. Door het gebrek aan tijd stonden we voor het dillema 'Ipanema' of 'Copacabana'? Onze gids uit de favela's helpt ons de keuze te maken, 'definitely Ipanema!' Hier brengen we dus onze laatste namiddag in Brazilië door en dat is zeker geen verkeerde keuze. Het strand gonst van de bedrijvigheid. Verkoop van cocktails, (mini) bikini's, juwelen, tattoo's,... alles kan je hier verkrijgen vanuit je luie strandstoel. We geven onze ogen de kost.
De hulpdiensten staan paraat voor diegene die de weg niet meer vinden richting strand. (Dat waren er al enkele op een paar uur.) Ook Griet heeft even een gevecht met een, volgens haar, erg sterke golf, maar na een elegante val, komt ze toch weer boven water. Bij valavond zagen we de zon neerstrijken achter Christo, tijd om onze laatste cerveja op te slurpen en langs de dijk van 'Copacabana' weer naar huis te flaneren. Beide stranden hebben we dus toch nog kunnen bewonderen...

Brasilia en de Pantanal

Een blogberichtje over het reilen en zeilen van enkele weken terug...

Brazilië is met zijn 8,514,877 km² het vijfde grootste land ter wereld na China, Canada, Verenigde Staten en Rusland. Dit valt niet te vatten in een kaart zoals hierboven, maar wordt pas tastbaar wanneer je er aan het doorreizen bent. Momenteel staat onze kilometerteller in Brazilie op een groffe 4250km. Dit is ongeveer het traject Brussel-Tanger-Brussel... Ons voornaamste vervoersmiddel doorheen Brazilië en zijn hinterland is de bus. De toestand van de wegen schommelt tussen een sneetje Emmentaler kaas en een sneetje Oud Brugse kaas. Wegen als biljartlakens zijn dus een schaars goed, maar al bij al is het aangenaam reizen. Je moet er natuurlijk wel alle Braziliaanse 'gewoontes' bijnemen. Een, twee, drie uur vertraging is geen uitzondering, luid communicerende Brazilianen die dan nog eens tegelijkertijd muziek door hun gsm boksen knallen, waterinfiltratie in de bus tijdens regenachtige dagen en omwegen van enkele honderden kilometers om toch maar een dorpje te bereiken. Het hoort er allemaal bij.

Brasilia

Onze derde 'echte' stop brengt ons naar een stad die veel toeristen links laten liggen bij een reis door Brazilië. Mensen die geïnteresseerd zijn in architectuur hebben het echter steevast in hun planning staan. Aangezien Griet samen is met een architect, of wat er zou moeten voor doorgaan, heeft ze geen andere keuze dan te volgen. Brasilia, de nieuwe moderne hoofdstad van het op vier na grootste land ter wereld. Een megalomane stad. Uit de grond gestampt in minder dan vijf jaar tijd, vanuit het modernistische gedachtegoed. Volledig in lijn met de leuze 'Ordem e progresso', orde en vooruitgang, die prijkt op hun nationale vlag.

Het modernisme is een bouwstijl die in het begin van de 20ste eeuw ontstond in Europa en die vooral na de tweede wereldoorlog een hoge vlucht scheerde door de grote woningnood. Enkele beknopte kenmerken zijn: de functiescheiding tussen wonen, werken en recreatie. Deze drie functies zullen dus op drie verschillende plaatsen in de stad worden ingepland. Een ander kenmerk is de 'Strokenbouw in het groen'. Denk maar aan de woonblokken op Linkeroever. Hiernaast vindt de industrialisatie ook zijn weg in de bouw met prefab betonsystem en een doorgedreven rationele benadering.

Ook de Braziliaanse kuststrook rond Sao Paulo en Rio De Janeiro kreunde onder de explosieve bevolkingsgroei en dus woningnood. Brasilia moest het modernistische antwoord worden op dit prangend probleem. Het stedenbouwkundig ontwerp was van de hand van Lucio Costa en belangrijkste betrokken architect was Oscar Niemeyer. Deze tweede is de beroemdste en meest invloedrijke architect uit Brazilië. Tot in het jaar van zijn dood, 2012, bleef hij ontwerpen. Hij stierf op 104 jarige leeftijd.

De plattegrond, Plano Piloto, bestaat uit twee assen die vanuit de lucht een vliegtuig vormen. De ene as is een rechte 8km lange en 250m brede laan, de 'Eixo Monumental'. Hier bevinden zich alle overheidsgebouwen en de belangrijkste pareltjes van Oscar Niemeyer. De andere as staat hier haaks op en is licht gebogen. Deze as is vooral residentieel van aard. 

Oef u bent er door! Tot zover de architecturale geschiedenisles...

Met de middagzon op onze snoet, staan we met onze backpacks tussen de levendige bedrijvigheid van de centrale 'rodoviaria', het busstation. Het wordt ons snel duidelijk dat we ons wat verkeken hebben op de schaal van de stad wanneer we ons hotel willen bereiken. Het blijkt toch een goede 10km verderop te liggen. Dus, hop terug de bus op naar ons verblijf dat we voor de eerste keer via Airbnb hebben vastgelegd. Deze keuze legt ons geen windeieren: Luxe hotel met kingsize, 2 x 2m bed, zwembad, fitness, sauna, tennispleinen en minihaven. Aangezien dat onze zeiljacht niet in de rugzak paste, blijft het hier slechts bij turen naar de andere boten. Enkel ons keukentje is wat primitief, maar met wat creativiteit geraak je al snel een eindje. Pasta koken in een koffiezet is wel degelijk mogelijk.

We vullen onze dagen met een combinatie van chillen & relaxen in ons hotel en het verkennen van de 'geplande' stad. Zowel Griet als ikzelf houden bij dit tweede gemengde gevoelens over. Er zijn welliswaar verschillende prachtige gebouwen / monumenten te bezichtigen van o.a. Niemeyer en consoorten, maar soms voelt het wat doods aan. Zelfs ondanks dat wit de dominante kleur is van de gebouwen. Wegen met meer rijstroken dan de ring van Antwerpen, weinig voetpaden die dan nog vaak abrupt eindigen op de meest gekke plaatsen, de monotone werkfunctie met zijn bijhorende kantoorgebouwen die het centrum domineren, de woongebouwen die bedoelt voor arm en rijk zijn door plaatsgebrek enkel nog voor de rijk en rijkeren. De echte steden bevinden zich klaarblijkelijk aan de horizon in de buitenwijken, organisch gegroeid met de tijd. Hier zijn we door tijdsgebrek echter niet geraakt.

Brasilia lijkt zijn ziel, als hett dit al gehad heeft, met het verstrijken van de jaren verloren. Men heeft een stad gecreëerd, maar men is de mensen vergeten. Een mislukte stad? Neen niet echt, het is best te beschrijven met enkele quotes die ik uit een artikel van 'architectenweb' en van de bbc geplukt heb. "Brasilia is het product van een visioen en heeft daarom minder te maken met de wereld zoals die is, dan met de wereld hoe die zou moeten zijn." Of anders: "The problem is that it's not a city. It's that simple. The issue is not whether it's a good city or a bad city. It's just not a city. It doesn't have the ingredients of a city: messy streets, people living above shops, and offices nearby... It just doesn't have the complexity of a normal city. It's a sort of office campus for a government.... Or perhaps, it is simply too soon to tell. Most of the places that we all adore, all of them, from Cairo to London, took either 5,000 or 6,000 years to get there... Brasilia is only a little over 50 years old. Let's not be unkind. Let's wait another 200 years and then talk about it."

 Kortom: Prachtige staaltjes architectur en een ervaring erbij om nooit te vergeten.

Pantanal

Enkele dagen en een busrit van 26 uur later zijn we verhuisd van het witte betonnen landschap van de stad naar het bruin groene landschap van de Pantanal. Voor onze reis naar Brazilië hadden we nog nooit gehoord van dit natuurlijke overstromingsgebied van zo'n 150000 km²; 5x België. Dit is vermoedelijk te wijten aan de enorme bekendheid van zijn grote broer, het Amazonewoud. In het regenseizoen overstroomt ongeveer 80% van de Pantanal en water is dus alom tegenwoordig tijdens ons bezoek. Net als de muggen... Het voordeel van de Pantanal t.o.v. de Amazone is dat deze veel minder dicht begroeid is. Terwijl dieren zich verschuilen achter de groene muur van het Amazonewoud, zijn dieren in de Pantanal veel zichtbaarder. Dit prachtig natuurgebied moet qua fauna en flora ook niet veel onderdoen voor zijn grote broer.

Het gekke is echter dat het bijna niet beschermd is door de staat. Slechts een 1350 km² of 1% van de totale oppervlakte is beschermd. Het is bijna volledig in privé handen en bestaat dus enkel met de 'goodwill' van de lokale bevolking die vooral aan landbouw doen. Hiernaast is 'ecotoerisme' de belangrijkste bron van inkomsten. Aangezien dit allemaal privé wordt georganiseerd, vertaald dit zich, spijtig genoeg, ook in de prijzen.

Om de kosten te drukken verblijven we eerst twee dagen in het kleine dorpje Miranda. Hier rusten we wat uit van de lange busrit en acclimatiseren we aan het warme (35°- 40°) en vochtige klimaat. Een oud treinspoor dat door het dorp loopt, brengt ons op het idee deze te voet te verkennen. Zowat het enigste wat hier geen geld kost, waar geen toeristen zijn en waar je niet echt kan verdwalen. Een dag later regelen we een verblijf in 'Refugio Da Ilha'. We hebben goed gegokt. Een klein toeristenverblijfje met eigenaars die het hart op de juiste plaats hebben en ons vooral willen laten genieten van de prachtige natuur. Bij onze aankomst worden we dadelijk aan onze mouw getrokken om de familie te vervoegen bij de traditionele 's zondagse barbecue. Niet veel later trekken we ons zwembroek aan om een duik in de rivier te nemen onder de lode hitte. Er wordt onsnog snel iets toegeroepen: "Ge moet geen schrik hebben. De kaaimannen hebben schrik van mensen, ze zullen niet aanvallen. Allez normaal gezien toch!"

Boottochten op de rivier, wandelingen doorheen het drasland, een jeepsafari op zoek naar grotere dieren. Het laat allemaal een diepe indruk op ons na. Voor de dierenliefhebbers onder ons; wat wij kunnen noteren op ons Engels dierenlijstje: caiman, giant anteater, brazilian rabbit, big frogs, grey brocket deer, brown capuchin monkey, crab eatig Fox, nine banded armadillo, paca, collared peccary, hycint macaw, red green macaw, bleu yellow macaw, tucan, wattled jacana, cabibara, potoo, tarantulla, river stingray en nog zeker een 100 soorten vogels. Met dank aan onze gids en zijn hightech camera voor de dierenfoto's!

Na drie dagen stappen we voldaan in een taxi richting Bonito en Iguazu. Nog geen 300m ver van de Refugio zien we hem dan toch, totaal onverwacht... Een 'Onca Pintada', ofwel de Jaguar!
Machtig!